Veiligheid en stofmaskers.

Naar aanleiding van plaatsing van voorgaande artikel schreef Ruud Pronk, "Product Manager Maskers en Filters, bij Dräger Nederland een vervolg", met de knowhow die hij heeft over adembescherming, en de producten die daar bij helpen. Het is een behoorlijk verhaal geworden, maar zeker de moeite van het lezen waard.

Algemeen. Vanuit mijn professie moet ik helaas accentueren, dat er in de modelbouw kwalijke en gevaarlijke stoffen worden gebruikt, die je gezondheid terdege kunnen aantasten. Veel van deze stoffen worden ook gebruikt in de industrie. Het personeel, dat daar werkt, kunnen met de Arbo-wet in de hand aan hun werkgever kenbaar maken (als deze het zelf nog niet gedaan heeft) dat er persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk zijn. De werkgever is tenslotte ook verantwoordelijk voor je gezondheid. Dat is ook in zijn belang. Maar als je als hobbyist met deze professionele stoffen werkt, is het wel degelijk van belang wat hiervan de keerzijde is en de gevolgen kunnen zijn.

Gevaarlijke stoffen. Als we over gevaarlijke stoffen spreken, dan kunnen we daarbij denken aan:

Inslikken heeft in vele gevallen te maken met hygiëne. Op plaatsen waar met giftige stoffen gewerkt wordt, dient u regelmatig uw handen, armen en gezicht te wassen. Het eten, drinken of roken op die plek vergroot de kans op inname van toxische stoffen en is dus taboe. Inslikken houdt dus in belangrijke mate verband met persoonlijke discipline! De bereidheid om die discipline te handhaven staat daarbij in direct verband met de kennis over de risico’s en het omgaan met gevaarlijke stoffen.

Vergiftiging via de huid. Veel gevaarlijke stoffen zijn in staat om via de huid het lichaam binnen te dringen. Een acute situatie kan ontstaan als u een product over u heen krijgt, bijvoorbeeld ten gevolge van een lekkage omstoten ed. Acute vergiftigingen vereisen direct handelen: weet u welke maatregelen u moet nemen voor welke stof? Voor elke gevaarlijke stof bestaat een veiligheidsblad, waarin de belangrijkste gegevens vermeld zijn. Een verkorte versie vindt u ook op de bijsluiter van de stof. Dit is een verplichting vanuit Europese en Nederlandse wetgeving. Wellicht handig om dit te verzamelen en te publiceren. Bij chronische situaties is het een zich herhalende besmetting. Omdat de gevolgen zich soms jaren later pas manifesteren, worden deze problemen lang niet altijd in verband gebracht met een chronische blootstelling, mede ook omdat de relatie vaak moeilijk te herkennen is. In zo’n geval praat men vaak over een ?beroepsziekte?. Vergiftiging via de ademhaling. Vergiftiging via de ademhaling is in feite het meest bekend en zal door menigeen ook als primaire oorzaak voor vergiftigingen worden aangemerkt. Gevolgen van blootstelling:

Stoffen kunnen in de volgende toestanden voorkomen.

Adembescherming. Een halfgelaats masker, met verwisselbare patroon.

2- De meest gebruikte vormen van omgevingsafhankelijke adembescherming zijn: - Adem inhouden/ hoofd afwenden.

Filters. - Stoffilters. De naam stoffilters zegt het al: deze bescherming is bedoeld voor het werken met stuivende producten (stofdeeltjes). Deze geven dus geen bescherming tegen gassen en/of dampen. - Gasfilters. Gasfilters bieden bescherming tegen gassen, dampen en nevel/mist. - Combinatiefilters. Combinatiefilters zijn een combinatie van een gas- en een stoffilter.

Maskers. Er zijn vier soorten:

Wegwerpmaskers. Deze zijn door hun samenstelling en vormgeving minder doeltreffend. Het grote probleem is vaak het verkrijgen van een goede afdichting op het gezicht. Het wegwerpfiltermasker kan wat filterende eigenschappen betreft nog zo goed zijn, maar de stofdeeltjes en gassen kiezen de weg van de minste weerstand. Wegwerpmaskers zijn alleen bruikbaar bij geringe stofblootstelling. Als gasmasker zijn ze niet aan te bevelen, omdat de afvangcapaciteit gering is. Deze maskers zijn dus ongeschikt om te gebruiken als persoonlijk beschermingsmiddel tegen de meeste risicostoffen, die genoemd zijn. Een goed wegwerpmasker kun je onderscheiden. In de bouwmarkten liggen vaak twee soorten wegwerpmaskers t.w. Hygiënemaskers, ongeclassificeerde maskers en genormeerde wegwerpmaskers. Genormeerde wegwerpmaskers voldoen aan een EN143-norm en classes. Op het masker zijn de volgende mogelijkheden af te lezen:

Dan kan er nog een toevoeging opstaand van:

-Een filtermasker, met uitademventiel. Wanneer je via een wegwerpmasker of duurzaam halfmasker met filter in en uitademt, zal je een weerstand voelen. Je moet tenslotte via het filter schone lucht inademen en de uitgeademde lucht moet ook weer weg. Uiteraard is in de norm omschreven hoeveel die weerstand maximaal mag zijn. Tevens is natuurlijk ook duidelijk: Hoe hoger de classificatie hoe meer filterende stof gebruikt zal zijn hoe zwaarder de uitademweerstand is. Daarom wordt altijd geadviseerd om bij een P3 filter altijd een uitademventiel te gebruiken. Vanwege de hogere prijs zal je helaas in bouwmarkten alleen P1 en soms P2 maskers aantreffen zonder uitademventiel. Gezien het feit dat fijnstof eigenlijk altijd schadelijk is voor de gezondheid luidt het advies om voor stofbescherming altijd minimaal een P2 filter te gebruiken. De grote vraag die altijd gesteld wordt. Hoe lang kan een masker mee?:

Een extra oorzaak voor voortijdige vervanging van wegwerpfilters is terug te voeren op het minder zorgvuldig omgaan met deze filters (zij worden ?even? ergens neergelegd en raken daardoor sneller aan de binnenzijde vervuild of zijn ?zoek?).

Gasfilters. De werking van een gasfilter is gebaseerd op de binding van gas-en dampvormige deeltjes aan actieve kool. Afhankelijk van de soort verontreiniging kan de binding van de moleculen plaatsvinden op een fysische (adsorptie) of een chemische basis (Chemiesorptie). Afhankelijk van het soort gasfilter vindt één of beide bindingswijzen plaats. De keuze voor een gasfilter dient te worden gebaseerd op de soort vervuiling en de concentratie in de omgeving. Gebruik altijd een genormeerd filter volgens EN 141. Dit is te herkennen aan de volgende aanduidingen:

Op elk genormeerd filter wordt ook de afvangcapaciteit aangegeven, ook weer in 3 klassen, waarbij 3 de hoogste capaciteit heeft. De eerste 2 klassen worden bij halfgelaatsmaskers gebruikt. Wederom pas op: in bouwmarkten ziet u meestal 1 of 2 soorten koolstoffilters, maar zijn niet genormeerd. Deze filters zullen uiteraard functioneren, maar zijn ze geschikt voor uw toepassing?

Gebruiksduur. De levensduur van een filter is afhankelijk van veel factoren:

Een voorbeeld van een filterpatroon, let op de gekleurde codering banden Om in de praktijk toch een richtlijn te geven is, na diverse onderzoeken, het volgende advies vastgesteld: Maximale gebruiksduur, onder normale condities, 8 uur binnen maximaal 3 maanden. Mits het filter tussentijds luchtdicht wordt bewaard. Wanneer u de stof door het filter heen ruikt (doorbraak) moet het filter direct worden vervangen. Bovengenoemde vuistregel is vanuit veiligheidsoverwegingen vastgelegd. Het kan echter zijn dat u andere ervaringen heeft en het filter langer of korter mee kan. Op een genormeerd filter moet een productiedatum vermeld zijn. In afgesloten toestand heeft deze een houdbaarheid van 4 jaar, mits bewaard bij een temperatuur van ca. 20 graden C en niet in een vochtige ruimte.

Om een heel verhaal kort samen te vatten. Gebruik minimaal een halfmasker met filter voor uw eigen gezondheid. Ik heb alle producten bekeken op eigenschappen en kom tot de conclusie, dat voor jullie toepassingen een A2-P2 het meest veilig en rendabel is. Er bestaan nog speciale filters voor zeer vluchtige stoffen zoals aceton in de industrie. Deze filters hebben een grotere opnamecapaciteit. Het uitgekozen filter doet niet onder voor de werking, maar zal bij het gebruik van deze stoffen eerder tot een doorbraak komen. © 2002 Ruud Pronk, Dräger Nederland.